รวมเมนูอาหารไทยโบราณหายากจากครัวไทย ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จัก 

อาหารไทยไม่ได้มีแค่ต้มยำ ผัดกะเพรา หรือแกงเขียวหวาน แต่ยังมีเมนูอาหารไทยโบราณมากมายที่ค่อยๆ เลือนหายไปตามกาลเวลา เพราะทำยาก วัตถุดิบเฉพาะ หรือเหลืออยู่แค่ในครัวชาววังและร้านเฉพาะทาง

บทความนี้ชวนสำรวจเมนูอาหารประจำชาติไทยโบราณหายากจากครัวไทย ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จัก พร้อมคำอธิบายว่าแต่ละจานคืออะไร และมีเสน่ห์ตรงไหน

เมนูของคาวโบราณที่หากินยาก

กลุ่มนี้คืออาหารคาวที่เคยอยู่ในสำรับไทยสมัยก่อน แต่ทุกวันนี้แทบไม่ค่อยเห็นในร้านทั่วไป

แกงรัญจวน

แกงรัญจวนเป็นแกงเนื้อโบราณที่ถูกคิดและตั้งชื่อโดยหม่อมเจ้าหญิงแย้มเยื้อน สิงหรา มีที่มาจากการนำเนื้อที่เหลือจากสำรับมาปรุงใหม่ให้หอมและน่ากินมากขึ้น

รสชาติของแกงรัญจวนออกเปรี้ยว เค็ม เผ็ด และหวาน ใช้พริกกะปิและใบโหระพาเป็นกลิ่นหลัก ทำให้มีกลิ่นหอมสมชื่อรัญจวน และมักถูกยกเป็นตัวอย่างอาหารประจำชาติไทยโบราณหายากที่ยังพอมีให้พบในบางร้านอาหารไทยชั้นดี

อ้างอิง: aroifin 

แสร้งว่า

แสร้งว่าเป็นอาหารชาววังโบราณ จัดอยู่ระหว่างยำกับเครื่องจิ้ม หน้าตาคล้ายพล่ากุ้ง แต่มีวิธีปรุงละเอียดอ่อนกว่ามาก

โดยมากจะใช้กุ้งย่างหรือลวก เคล้ากับตะไคร้ ผิวมะกรูด สมุนไพร และน้ำยำรสเปรี้ยวหอม กินคู่กับเครื่องแนมอย่างหมูหวานหรือปลาดุกฟู ปัจจุบันมักพบในร้านไทยโบราณหรือร้านที่เน้นเมนูชาววังเป็นหลัก

แกงบวน

แกงบวนเป็นเมนูที่แทบไม่เคยโผล่ในร้านอาหารทั่วไป และมักเป็นเมนูที่คนรู้จักผ่านการทำในบ้านหรือคำบอกเล่ามากกว่า

โดยทั่วไปคือแกงที่ใช้เครื่องในหมู เช่น ไส้ ตับ และส่วนอื่นๆ ไปแกงกับเครื่องแกงและใบมะตูม ทำให้ได้รสและกลิ่นเฉพาะที่ต่างจากแกงหมูทั่วไป เป็นอาหารโบราณที่มีคนพูดถึงในฐานะเมนูหายากมากในยุคนี้

อ้างอิง: ข่าวสด 

แกงลูกกล้วย

แกงลูกกล้วยเป็นแกงโบราณที่ใช้กล้วยดิบ เช่น กล้วยน้ำว้าหรือกล้วยเล็บมือนาง มาหั่นแล้วแกงกับเครื่องแกงกะทิและเนื้อสัตว์อย่างไก่หรือหมู
จานนี้มีเอกลักษณ์ตรงสัมผัสของกล้วยที่ยังกรุบเล็กน้อย และรสเครื่องแกงที่ซึมเข้าเนื้อกล้วย ทำให้กลายเป็นอีกหนึ่งเมนูไทยโบราณหายากที่คนรุ่นใหม่แทบไม่คุ้นชื่อ

เนื้อเค็มต้มกะทิ

เนื้อเค็มต้มกะทิเป็นเมนูที่ใช้เนื้อเค็มหรือเนื้อแดดเดียวมาต้มในกะทิพร้อมสมุนไพรอย่างตะไคร้ ใบมะกรูด หอมแดง และพริกขี้หนู

รสชาติจะออกเค็มนำ เปรี้ยวและหวานเล็กน้อย เนื้อเปื่อยนุ่ม กินกับข้าวสวยร้อนๆ แล้วลงตัวมาก แต่เพราะต้องใช้ทั้งเนื้อดีและเวลาเคี่ยวนาน เลยไม่ใช่เมนูที่พบในร้านตามสั่งทั่วไป

ยำทวาย

ยำทวายเป็นยำไทยโบราณที่รวมผักลวกหลายชนิด เช่น ผักบุ้ง ถั่วฝักยาว ถั่วงอก คลุกกับเนื้อไก่หรือปลาช่อน และราดน้ำรสคล้ายน้ำราดพระรามลงสรง หรือน้ำจิ้มหมูสะเต๊ะ

รสชาติออกเปรี้ยวหวานเบาๆ ไม่จัดเหมือนยำสมัยใหม่ ทำให้เป็นเมนูสุขภาพดีที่ซับซ้อนทั้งเรื่องวัตถุดิบและรสชาติ แต่กลับแทบไม่ค่อยมีร้านไหนทำขายแล้วในปัจจุบัน

เมนูของว่างและกินเล่นแบบชาววัง

หมวดนี้คือเมนูของว่างที่เน้นทั้งรสชาติและความประณีตในการจัดจาน

ม้าฮ่อ

ม้าฮ่อเป็นของว่างไทยโบราณที่ใช้ผลไม้เปรี้ยวอย่างสับปะรด ส้มโอ หรือส้มเขียวหวาน เป็นฐาน แล้วโปะด้วยไส้คาวรสหวานเค็มคล้ายไส้สาคูไส้หมูหรือข้าวเกรียบปากหม้อ แต่จะไม่ใส่ไชโป๊ว

คำหนึ่งมักพอดีคำ ตกแต่งด้วยพริกชี้ฟ้าหรือผักชี รสชาติออกเปรี้ยว หวาน เค็ม ตัดกันอย่างพอดี ปัจจุบันมักพบในร้านอาหารไทยชั้นนำหรือเมนูพิเศษตามงานสำคัญ

อ้างอิง: ครัวบ้านๆ แต่อร่อยดี 

ปลาแห้งแตงโม

ปลาแห้งแตงโมเป็นเมนูของว่างดับร้อนยุคชาววัง โดยใช้แตงโมหั่นชิ้นกินกับผงปลาแห้งที่คั่วหรือย่างจนหอมแล้วโขลกละเอียด

ความน่าสนใจคือรสหวานฉ่ำของแตงโมตัดกับรสเค็มมันของปลาแห้ง เป็นเมนูที่เหมาะกับหน้าร้อน แต่ปัจจุบันหาทานได้ยากมาก เหลืออยู่ในบางร้านอาหารไทยโบราณหรือสำรับพิเศษตามเทศกาล

หมูโสร่ง

หมูโสร่งเป็นของว่างชาววังที่ทำจากหมูปรุงรสปั้นเป็นก้อนเล็ก แล้วใช้เส้นหมี่หรือเส้นหมี่ซั่วพันรอบให้เป็นลายคล้ายร่างแห ก่อนนำไปทอดจนเหลืองกรอบ

เวลาทานจะได้ทั้งรสเค็มมันของหมูและความกรุบจากเส้นหมี่ พอดีคำ สวยทั้งหน้าตาและรสชาติ แต่ขั้นตอนการพันหมูทำให้เป็นเมนูที่ร้านทั่วไปไม่ค่อยทำ

อ้างอิง: SGE 

เมนูเส้นและข้าวจานเดียวโบราณ

เมนูกลุ่มนี้ต้องใช้เวลาและเครื่องปรุงมาก ทำให้ไม่เหมาะกับการขายในร้านทั่วไปยุคเร่งด่วน

ขนมจีนซาวน้ำ

ขนมจีนซาวน้ำเป็นอาหารภาคกลางโบราณที่นิยมในหน้าร้อน ใช้เส้นขนมจีนกินกับน้ำกะทิใส ปรุงด้วยสับปะรด ขิงซอย กระเทียมเจียว และเครื่องเคียงอย่างหมูหรือปลาตามสูตร

รสชาติสดชื่น หวานเค็มเปรี้ยวอ่อนๆ แต่ขั้นตอนเตรียมวัตถุดิบค่อนข้างเยอะ ทำให้ขนมจีนซาวน้ำกลายเป็นเมนูที่หลายคนเคยได้ยินชื่อ แต่ไม่เคยมีโอกาสลอง

พระรามลงสรง

พระรามลงสรงเป็นเมนูจานเดียวที่ผสมผสานอิทธิพลอาหารจีนแต้จิ๋วกับสำรับไทย โดยใช้ข้าวสวยราดด้วยหมูและผักบุ้งลวก แล้วราดน้ำสะเต๊ะหรือน้ำพริกเผาปรุงรส

ที่มาของชื่อนี้มาจากสีเขียวของผักบุ้งที่เปรียบกับพระราม และการลวกผักในน้ำเดือดที่เปรียบเหมือนการลงสรงน้ำ จุดสำคัญของจานนี้คือคุณภาพของน้ำสะเต๊ะที่ต้องหอมถั่ว ไม่หืน

ขนมจีนน้ำพริกชาววัง 

ขนมจีนน้ำพริกชาววังเป็นเมนูขนมจีนโบราณที่เชื่อว่ามีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา และได้รับการพัฒนาต่อในชุดสำรับชาววังภาคกลาง

น้ำราดจะใช้กุ้งตำหรือปลาโขลกกับกะปิ หอมแดง พริกแห้ง แล้วเคี่ยวกับกะทิ ปรุงรสหวานเค็มมัน กลิ่นหอมจัดจ้าน 

กินกับเส้นขนมจีนและเครื่องแนมหลายชนิด เช่น ไข่ต้ม ผักสด และผักลวก จัดเป็นสำรับที่ประณีตและหาทานยากในปัจจุบัน 

บทสรุป

อาหารไทยโบราณหายากคือมรดกสำคัญของครัวไทย ทั้งเรื่องรสชาติและภูมิปัญญา

เมนูอาหารไทยโบราณทั้งเมนูเส้น เมนูข้าวจานเดียว ของคาว และของว่างแบบชาววัง ต้องใช้เวลาและความประณีตสูง วัตถุดิบเฉพาะ และทักษะที่ต้องถ่ายทอดกันรุ่นต่อรุ่น จึงค่อยๆ เลือนหายไปจากโต๊ะอาหารในชีวิตประจำวันของคนรุ่นใหม่

หากมีโอกาสเจอตามร้านหรือเทศกาลอาหาร การลองชิมสักหนึ่งเมนู ก็เท่ากับช่วยต่ออายุให้ตำรับเหล่านี้ยังคงอยู่ในวิถีชีวิตของคนไทยต่อไป