ประวัติประเพณีบุญผะเหวด คืออะไร? สรุปงานบุญผะเหวดทำอะไรบ้าง

ประเพณีบุญผะเหวด หรือ งานบุญผะเหวด ถือเป็นงานบุญใหญ่ของชาวอีสานที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน 

บทความนี้จะพามาทำความรู้จัก ประวัติบุญผะเหวด ว่า บุญผะเหวด คือ อะไร รวมถึงข้อมูลการจัดงาน บุญผะเหวดร้อยเอ็ด 2569 และข้อสงสัยที่ว่า บุญ ผะ เหว ด ทํา อะไร บาง อย่างครบถ้วน

ประวัติประเพณีบุญผะเหวด คืออะไร 

อ้างอิง: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ประเพณีบุญผะเหวด เป็นประเพณีสำคัญที่จัดอยู่ในฮีตสิบสอง หรือบุญประจำเดือนสี่ของชาวภาคอีสาน คำว่าผะเหวดเป็นการออกเสียงภาษาอีสานที่เพี้ยนมาจากคำว่าพระเวส ซึ่งหมายถึงพระเวสสันดรผู้เป็นพระโพธิสัตว์ชาติสุดท้ายก่อนจะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า

การจัดงานนี้นอกจากจะเป็นการสืบทอดพระพุทธศาสนาแล้ว ยังเป็นกุศโลบายสำคัญที่สร้างความร่วมมือและความสามัคคีให้เกิดขึ้นภายในชุมชนอีสานมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

ที่มาจากคัมภีร์มาลัยสูตรและความเชื่อเรื่องพระศรีอริยเมตไตรย

ตามคัมภีร์มาลัยสูตรเล่าว่า พระมาลัยเถระได้เสด็จขึ้นไปนมัสการพระธาตุเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และได้พบกับพระศรีอริยเมตไตรย พระโพธิสัตว์ที่จะมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าองค์ต่อไปในอนาคต

พระศรีอริยเมตไตรยทรงฝากคำสอนมายังมนุษย์ว่า หากต้องการจะเกิดในยุคของพระองค์ ให้ร่วมกันฟังเทศน์มหาชาติเรื่องพระเวสสันดรให้จบทั้งสิบสามกัณฑ์ภายในวันเดียว พร้อมทั้งจัดพิธีบูชาคาถาพันก้อนข้าวอย่างเคารพ

พระเวสสันดรชาดกกับการบำเพ็ญทานบารมี

เรื่องราวในพระเวสสันดรชาดกแสดงถึงการบำเพ็ญทานบารมีขั้นสูงสุด หรือมหาทานบารมี โดยเนื้อหาถูกแบ่งออกเป็นสิบสามกัณฑ์ เริ่มตั้งแต่กัณฑ์ทศพรไปจนถึงนครกัณฑ์

ตัวอย่างเช่น ในกัณฑ์ทานกัณฑ์ พระเวสสันดรทรงบริจาคช้างปัจจัยนาเคนทร์ซึ่งเป็นช้างคู่บ้านคู่เมืองให้แก่พราหมณ์จากเมืองกลิงคราษฎร์ สะท้อนให้เห็นถึงจิตใจที่เสียสละอย่างยิ่งใหญ่เพื่อประโยชน์ส่วนรวม

กิจกรรมในงานบุญผะเหวดร้อยเอ็ด 2569

จังหวัดร้อยเอ็ดถือเป็นศูนย์กลางของการจัดงานบุญผะเหวดที่ยิ่งใหญ่ที่สุด โดยในงาน บุญผะเหวดร้อยเอ็ด 2569 ได้มีการเตรียมความพร้อมเพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยวและพุทธศาสนิกชนจากทั่วประเทศ

กิจกรรมสำคัญในงาน มหาทานบารมี ประเพณีบุญผะเหวดร้อยเอ็ด ประจำปี 2569 ครั้งที่ 36 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 6–8 มีนาคม 2569 ณ บริเวณสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ร้อยเอ็ด และเกาะกลางบึงพลาญชัย (ลานสาเกตนคร) มีกิจกรรมหลักที่น่าสนใจดังนี้

พิธีอัญเชิญพระอุปคุต 

การเริ่มต้นงานบุญจะเปิดฉากด้วยพิธีอัญเชิญพระอุปคุต ซึ่งเป็นพิธีกรรมตามฮีตสิบสองเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่งานและผู้เข้าร่วม

ชาวบ้านจะอัญเชิญพระอุปคุตจากแหล่งน้ำมาประดิษฐาน ณ หอพระอุปคุต ด้วยความเชื่อว่าจะช่วยคุ้มครองป้องปัดภัยอันตราย ดลบันดาลให้งานบุญดำเนินไปอย่างราบรื่นตลอดการจัดงาน

อ้างอิง: แนวหน้า 

ฟังเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์

หัวใจสำคัญของงานคือการฟังเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ ซึ่งเป็นพิธีฟังเทศน์พระเวสสันดรชาดกครบทั้ง 13 กัณฑ์ภายในวันเดียวเพื่อสร้างอานิสงส์และมหากุศลอันยิ่งใหญ่

พุทธศาสนิกชนจะมาร่วมฟังเทศน์ตั้งแต่เช้าตรู่ไปจนเสร็จสิ้นพิธี โดยมีความเชื่อว่าจะได้เกิดในยุคของพระศรีอริยเมตไตรยในอนาคต

อ้างอิง: Thairath 

กิจกรรมกินข้าวปุ้นเอาบุญผะเหวด

อีกหนึ่งจุดเด่นที่พลาดไม่ได้คือ กิจกรรมกินข้าวปุ้นเอาบุญผะเหวด ซึ่งเป็นการเลี้ยงต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองด้วยเมนูขนมจีน หรือข้าวปุ้น ให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวรับประทานฟรีตลอดงาน

กิจกรรมนี้สะท้อนถึงการบำเพ็ญมหาทานบารมีตามรอยพระเวสสันดร เปิดโอกาสให้ทุกคนได้มาร่วมแบ่งปันอาหารและอิ่มบุญไปด้วยกัน

การแสดงศิลปวัฒนธรรมและมหรสพ

นอกเหนือจากพิธีกรรมทางศาสนาแล้ว ผู้ร่วมงานยังสามารถเพลิดเพลินกับการแสดงศิลปวัฒนธรรมและมหรสพ ชมการแสดงพื้นบ้านและการแสดงหมอลำตลอดการจัดงาน

รวมถึงยังมีขบวนแห่พระเวสสันดรชาดก 13 กัณฑ์ ขบวนแห่ผ้าผะเหวดผืนยาว การประกวดแห่กัณฑ์จอบกัณฑ์หลอนอีกด้วย

ร้านสินค้า OTOP 

นอกจากนี้ภายในงานยังมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชนและสินค้า OTOP ของดีเมืองร้อยเอ็ด พร้อมทั้งการแสดงมหรสพพื้นบ้านให้ผู้ร่วมงานได้เพลิดเพลินตลอดทั้งวัน

ลำดับพิธีกรรมตลอด 3 วัน บุญ ผะ เหว ด ทํา อะไร บ้าง

การประกอบพิธีกรรมใน ประเพณีบุญผะเหวด จะใช้เวลาทั้งหมดสามวัน โดยมีขั้นตอนปฏิบัติตามฮีตครองโบราณอย่างเคร่งครัด

เพื่อให้เข้าใจว่าในแต่ละวัน บุญ ผะ เหว ด ทํา อะไร บาง จึงได้สรุปตารางลำดับกิจกรรมและพิธีกรรมสำคัญตลอดการจัดงานไว้ดังนี้

พิธีกรรมตลอดทั้งสามวันสะท้อนถึงลำดับขั้นตอนความศรัทธาของชาวอีสาน ซึ่งจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่เพื่อสืบทอดวัฒนธรรมอันดีงามสู่คนรุ่นหลัง

บทสรุป

เมื่อได้รู้จัก ประเพณีบุญผะเหวด มากขึ้น ก็จะเห็นว่างานบุญนี้ไม่ได้มีแค่พิธีกรรมทางศาสนา แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเชื่อและวิถีชีวิตของคนอีสานที่สืบต่อกันมานาน 

งานที่ร้อยเอ็ดในปี 2569 ที่ผ่านมาเป็นอีกช่วงเวลาที่น่าสนใจ ส่วนใครที่อยากไปสัมผัสด้วยตัวเอง ก็รอติดตามกำหนดการของปี 2570 ไว้ได้เลยค่ะ